Προλεγόμενα: εδώ και καιρό σκέφτομαι να συμπληρώσω το μπλογκ αυτό και με μερικά «σοβαρά» άρθρα – παρ’ όλο που το χιούμορ είναι σοβαρή υπόθεση. Εξ ου και η ετικέτα «σοβαρά;» με ερωτηματικό στο τέλος. Για το προσεχές διάστημα το παρόν μπλογκ θα ασχοληθεί και με τις επερχόμενες εκλογές.

Παρατηρώ λοιπόν τις τελευταίες ημέρες τις αντιδράσεις της ελληνικής μπλογκόσφαιρας στην προκήρυξη των εκλογών. Με μια πλημμελή παρατήρηση, έχω διακρίνει κάποια ρεύματα εκ των οποίων:

α) κάποια ρεύματα συστρατεύονται με κάποιο κόμμα εξουσίας (τα δύο γνωστά)

β) κι ένα μεγάλο ρεύμα που υποστηρίζει την αποχή

Σε ό,τι αφορά την πρώτη περίπτωση, είναι χάσιμο χρόνου να ασχοληθεί κανείς, προφανείς οι λόγοι. Αλλά θα ήθελα να ασχοληθώ με την πρόταση της αποχής. Μου φαίνεται (για τους λόγους που θα εκθέσω) η πιο βλακώδης πρόταση διαμαρτυρίας. Μόνο ένα ποστ έχω δει να λαμβάνει αντίθετη θέση, το οποίο προτείνει ψήφο στα εξωκοινοβουλευτικά κόμματα, θέση με την οποία συμφωνώ κι εγώ.

Αλλά, στο θέμα μας: το ερώτημα είναι απλό: ποιος ωφελείται από την εκλογική αποχή;

Ας πάρουμε τα ποσοστά των μεγάλων κομμάτων, όπως ανακοινώθηκαν στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές (2004):

Νέα Δημοκρατία 3359058 45,36
ΠΑΣΟΚ 3002531 40,55
ΚΚΕ 436573 5,9
Συνασπισμός 241539 3,26
ΛΑ.Ο.Σ. 162103 2,19
ΔΗ.Κ.ΚΙ 132750 1,79
Ένωση Κεντρώων 19531 0,26
ΜΕ.Ρ.Α. 11261 0,15
ΚΚΕ (μ-λ) 10754 0,15

Στον παραπάνω πίνακα βλέπουμε το γνωστό μύθο πως το 85% των ψηφοφόρων εμπιστεύεται τα μεγάλα κόμματα. Είναι όμως ακριβώς έτσι;

Όχι. Τα ποσοστά των μεγάλων κομμάτων υπολογίζονται πάντα αφού αφαιρεθούν προηγουμένως τα ποσοστά λευκών, άκυρων και αποχής. Πώς θα έμοιαζαν τα ποσοστά αν λαμβάναμε υπόψη και τις χαμένες ψήφους; Κάπως έτσι:

Νέα Δημοκρατία 3359058 33,94
ΠΑΣΟΚ 3002531 30,34
ΚΚΕ 436573 4,41
Συνασπισμός 241539 2,44
ΛΑ.Ο.Σ. 162103 1,64
ΔΗ.Κ.ΚΙ 132750 1,34
Ένωση Κεντρώων 19531 0,2
ΜΕ.Ρ.Α. 11261 0,11
ΚΚΕ (μ-λ) 10754 0,11
ΑΠΟΧΗ 2326025 23,5
ΑΚΥΡΑ/ΛΕΥΚΑ 166667 1,68

Ήδη λοιπόν, με μια πρώτη ματιά, ο μύθος του 85% καταρρίπτεται, αφού τα δύο μεγάλα κόμματα μαζί δε συγκεντρώνουν ούτε καν το 65% από το σύνολο του εκλογικού σώματος. Αντίθετα, τα ποσοστά των «μικρών κομμάτων» δε δείχνουν τόσο δραματικά μικρότερα. Έχουμε λοιπόν την πρώτη παρατήρηση: το μεγάλο ποσοστό εκλογικής αποχής βοηθά τα μεγάλα κόμματα να φαίνονται τεράστια.

Ας παίξουμε λοιπόν δυο μικρά σεναριάκια με βάση το ποσοστό της αποχής. Ας υποθέσουμε πως η «αποχή διαμαρτυρίας» είναι λιγότερη από τη μισή αποχή και πως το μεγαλύτερο μέρος της αποχής αποδίδεται σε υπερήλικες που αδιαφορούν, άτομα που κωλύονται να ψηφίσουν για διάφορους λόγους κ.ο.κ. Ας θεωρήσουμε λοιπόν ένα 10% ψήφου διαμαρτυρίας κι ας «παίξουμε» με αυτό το ποσοστό.

Θα εξετάσουμε τα αποτελέσματα των εκλογών του 2004 στην περίπτωση που είχαμε α) 10% μικρότερη αποχή β) 10% περισσότερη αποχή. Και τα δύο ενδεχόμενα, αφορούν τη μετακίνηση περίπου 900.000 ψήφων – το οποίο και πάλι είναι μικρότερο από το ποσοστό των αναποφάσιστων , το οποίο υπολογίζεται γύρω στο 15%. Ας υποθέσουμε επίσης πως τα ποσοστά της αποχής προσθαφαιρούνται από τα κόμματα αναλογικά, δηλ. ανάλογα με τα ποσοστά του κάθε κόμματος. Σε κάθε σενάριο, θα παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα των εκλογών μετά την αφαίρεση των χαμένων ψήφων, όπως δηλ. θα παρουσιάζονταν και επίσημα.

Στην περίπτωση της μικρότερης αποχής, θα είχαμε τα εξής αποτελέσματα:

Νέα
Δημοκρατία		 3694964 44,02
ΠΑΣΟΚ 3302784 39,34
ΚΚΕ 480230 5,72
Συνασπισμός 265693 3,17
ΛΑ.Ο.Σ. 178313 2,12
ΔΗ.Κ.ΚΙ 146025 1,74
Ένωση
Κεντρώων		 21484 0,26
ΜΕ.Ρ.Α. 12387 0,15
ΚΚΕ
(μ-λ)		 11829 0,14

Ενώ στην περίπτωση της μεγαλύτερης αποχής, τα αποτελέσματα θα φαίνονταν κάπως έτσι:

Νέα
Δημοκρατία		 3023152 47,13
ΠΑΣΟΚ 2702278 42,12
ΚΚΕ 392916 6,12
Συνασπισμός 217385 3,39
ΛΑ.Ο.Σ. 145893 2,27
ΔΗ.Κ.ΚΙ 119475 1,86
Ένωση
Κεντρώων		 17578 0,27
ΜΕ.Ρ.Α. 10135 0,16
ΚΚΕ
(μ-λ)		 9679 0,15

Βλέπουμε λοιπόν πως, με μεγαλύτερη αποχή, ενώ τα δύο μεγάλα κόμματα έχουν πάρει λιγότερους ψήφους, αγγίζουν το θεαματικό 90%. Αντίθετα, με μικρότερη αποχή και περισσότερους ψήφους, χάνουν το μυθικό 85% του εκλογικού σώματος.

Να παίξουμε κι άλλο λίγο; Ας πάρουμε ένα πιο διεστραμμένο σενάριο: αυτό το 10% πηγαίνει αναλογικά στα μικρά κόμματα (όχι δηλαδή στα δύο μεγάλα). Τα αποτελέσματα μοιάζουν κάπως έτσι:

Νέα
Δημοκρατία		 3359058 40,01
ΠΑΣΟΚ 3002531 35,77
ΚΚΕ 558773 6,66
Συνασπισμός 309148 3,68
ΛΑ.Ο.Σ. 207477 2,47
ΔΗ.Κ.ΚΙ 169908 2,02
Ένωση
Κεντρώων		 24998 0,3
ΜΕ.Ρ.Α. 14413 0,17
ΚΚΕ
(μ-λ)		 13764 0,16

Προσέξτε πως, σε αυτό το ενδεχόμενο, τα δύο μεγάλα κόμματα μετά βίας πιάνουν ένα 75% του εκλογικού σώματος. Αν παρατηρήσετε δε ακόμα καλύτερα, θα προσέξετε πως στη Βουλή εκπροσωπείται ένα πενιχρό 86% των ψηφοφόρων λόγω του ορίου του 3% – καταδεικνύοντας την αντιδημοκρατικότητά του.

Προσοχή: Στην παραπάνω μελέτη, δεν έχω μετρήσει την επίδραση που θα έχουν οι παραπάνω μετακινήσεις στην κατανομή των εδρών. Και, φυσικά, υπάρχουν κι άλλα θέματα αναφορικά με τη μετακίνηση των ψήφων αυτών. Αλλά θα επανέλθουμε.

Εν τω μεταξύ, σκεφτείτε το ξανά: θα απέχετε από τις επόμενες εκλογές;